به اعضاي مصنوعي بدن انسان پروتز گفته ميشود که در دندانپزشکي باز سازي ، جايگزيني دندانهاي از دست رفته و حفظ زيبايي ظاهري با استفاده از دندانهاي مصنوعي ، پروتز ناميده ميشود که به دو صورت ثابت (غير قابل حرکت ) و متحرک وجود دارد .

الف -پروتز ثابت : پروتز ثابت بر روي دندان يا دندانهاي پايه چسبانده ميشود و از نظر اندازه ، شکل و زيبايي به دندان اصلي نزديکتر است پروتز ثابت يا فيکس شامل موارد زير است  ـ

ونيرها

ونيرها: بصورت پوسته هايي نازک و همرنگ دندان هستند که در درمان بد رنگي ، بد شکلي ، کج بودن و فاصله دندانها از هم  پس از تراش دندان پايه و قالب گيري  ونيرها در لابراتوار ساخته شده و بر روي دندان .چسبانيده مي شود .از خوردن غذاهاي سفت و رنگي در آن پرهيز شود  

قبل و بعد از گذاشتن روکش( crown ) بريج و  روکش( bridge )
جهت بازسازي و اضافه کردن دندانهاي از دست رفت? و يا دندانهاي ترميم شده با ديوارهاي ضعيف  ، پايه ها از هم? ابعاد تراش خورده  از آن قالب گيري شده و توسط تکنيسين درلابراتواربصورتهاي سراميک ، چيني و ، پرسلن وفلز و گاه آلياژ طلا يا فلري ساخته ميشود . مقاومت آن در مقابل سايش و نيروي جويدن بالا بوده ، رنگ و شفافيت و زيبايي آن به دندان نزديکتر و قابل قبول تر است . اگر پروتز ساخته شده تک واحدي باشد روکش و در صورت جايگزيني دندانهاي از دست رفته ، بريج ناميده ميشود که در بيش از يک جلسه آماده مي گردد.طول عمر روکشها بين 5 تا 15 سال است که دوام آن به تکنسين لابراتوار ، مهارت دندانپزشک ، رعايت بهداشت بيمار و معاينات دوره اي بستگي دارد.

قبل و بعد ايمپلنت متحرک
ايمپلنت علم جديدي است که براي باز گرداندن دندانهاي از دست رفته يا ساخت پايه هايي براي گير ونصب پروتز متحرک ، پيچهايي از جنس فلز تيتانيوم در داخل استخوان فک با عمل جراحي کاشته ميشود که استحکام يک دندان طبيعي را خواهد داشت پس از قالب گيري ساخت پروتز در لابراتوار انجام مي گيرد . رعايت بهداشت دهان و معاينات دوره اي پس از درمان الزاميست.

قبل و بعد لامينت
لامينيت ـ پوسته اي نازک از جنس چيني يا کامپوزيت است که سطح بيرون و لب? دندانهاي قدامي را مي پوشاند . پس از تراش کم و قالب گيري ، لامينيت به پايه ها چسبانده مي شود طول عمر آن بين 5 تا 12 سال ، ضخامت آن 5 / 0 تا 1 ميليمتر بوده و رنگ پذيري نوع پرسلن يا چيني آن از کامپوزيتي کمتر است. بيشتر در بد رنگيها ، بد شکليها، بستن فاصل? بين دندانها و شکستگيهاي تاج کاربرد دارند .

بيماراني که پروتز ثابت دارند بايد نکاتي را رعايت کنند ابتدا از مسواک زدن افقي و محکم بپرهيزند اينکار باعث ميشود لبه روکش از لثه ها فاصله گرفته و چسب داخل آن حل شده و روکش لق شود يا پايه هاي آن پوسيده گردد و دوم اينکه از خوردن غذاهاي سفت و شکننده خودداري شود .

ب - پروتز متحرک : پروتز متحرک قابل حرکت بوده که جايگزين همه ياقسمتي از دندانهاي از دست رفته فکين مي شود و به دو صور ت پارسيل ( نيمه اي ) و کامل وجود دارد .

پارسيل فلزي و غير فلزي
ب-1- پروتز متحرک پارسيل ـ به دو صورت فلزي ( اسکلت فلزي کرم کبالت ) و غير فلزي يا آکريلي ( لثه اي ) وجود دارد که دومي به علت گير و استحکام کمتر ، فشار جويدن کمتري را تحمل مي کند . در هر دو نوع پروتز از فکين قالبگيري شده و مراحل کار در لابراتوار انجام مي گيرد در چند روز اول پس از تحويل پروتز ، صحبت کردن ، غذا خوردن و بلع کمي مشکل بوده و پس از تنظيمهاي لازم در چند جلسه با فک بيمار مطابقت پيدا مي کند جهت اين مطابقت ابتدا غذاهاي نرم خورده مي شود .

پروتز کامل متحرک
ب-2-پروتز متحرک کامل ـ (دست دندان )چنانچه همه دندانها کشيده شوند پس از طي 8 ـ 6 هفته از ترميم بافتهاي آن يا تعويض پروتز کامل قبلي ، از لثه هاي بيمار قالبگيري شده و در لابراتوار پروتز کامل ساخته ميشود . استفاده از پروتز کامل براي چندين روز با لقي ، مشکل در جويدن و صحبت کردن همراه است تا بتدريج به آن عادت شود . ابتدا از غذاهاي نرم براي ايجاد عادت استفاده ميشود .

مراقبتهاي استفاده از  پروتز متحرک
1-پس از صرف غذا در هر وعده پروتزهاي متحرک ( چه کامل و چه پارسيل ) با آب سرد و نه داغ خوب شسته مي شوند . در پروتز پارسيل رعايت بهداشت دهان و دندانهاي باقيمانده الزاميست . ماندن غذا در لابلاي پروتز و دندانها مي تواند باعث پوسيدگي دندان ، بيماري لثه و بو گرفتن پروتز شود .
2-هنگام تميز کردن پروتز مراقب افتادن آن از ارتفاع باشيد افتادن پروتز و فشارهاي زياد جويدن مي تواند باعث ترک يا شکستن پروتز و يا افتادن دندانهاي مصنوعي شود که قابل اصلاح است .
3-همواره پس از استفاده از پروتز متحرک از آب نمک رقيق يا دهانشويه مورد تجويز دندانپزشک براي حفظ و استحکام لثه ها استفاده شود .
4-در صورت تنگ يا گشاد بودن پروتز و ايجاد زخم از هر گونه دستکاري در آن خودداري کرده و جهت اصلاح و تعمير به مطب مراجعه کنيد .
5-قبل از خواب پروتز متحرک حتماً برداشته شود چون ممکنست بعلت بدخوابي به بيرون از دهان افتاده باعث شکستن يا آلودگي شود يا توسط بيمار قورت داده شود . جهت حفظ لثه ها از قرمزي و بيماري قارچي و بو نگرفتن پروتز بهتر است قبل از خواب در ظرف آب نگهداري شود و حداقل در روز چند ساعتي برداشته شود .
6-براي رنگ نگرفتن پروتز پس از خوردن غذاهاي رنگي پروتز بلافاصله تميز شود يا در صورت رنگ پذيري هر چند وقت يکبار بمدت 8 ـ 6 ساعت در ظرفي محتوي آب و يک قاشق وايتکس قرار داده شده ، و سپس بدقت زير آب سرد شسته شود .
7-استفاده پروتز متحرک بمدت طولاني سايش دندانها ، تحليل استخوان و لثه ها و گاه لقي و پوسيدگي دندانها پايه را بدنبال دارد که نياز به ترميم و تعويض پيدا مي کند .